Gyas is geen vereniging die ooit “gewoon” is ontstaan. Ze werd geboren uit noodzaak, eigenwijsheid en een flinke dosis studentenlef. In het Groningen van begin jaren zestig konden studenten slechts bij twee roeiverenigingen terecht: Aegir, nauw verbonden aan het corps, en De Hunze, een burgervereniging. Voor studenten van andere verenigingen — en zeker voor vrouwen — was er nauwelijks plek. De roep om een open, algemene studentenroeivereniging werd steeds luider.
Die roep werd in 1964 onmogelijk te negeren. Toen een studentenacht onder Hunze-vlag zichtbaar als studentenploeg optrad, barstte de bom. De Hunze wilde geen studentenroeivereniging binnen haar muren, maar was wel bereid een nieuwe vereniging te steunen. Daarmee was het besluit feitelijk genomen. Op 12 mei 1964 werd de Algemene Groninger Studenten Roeivereniging Gyas opgericht: open voor alle studenten, los van corps of vereniging, en met een duidelijk eigen karakter.
Vanaf het begin was Gyas een vereniging van doeners. Er was geen botenhuis, nauwelijks materiaal en weinig geld. Wat er wél was: ambitie. Met werkacties, leningen en subsidies bouwden leden eigenhandig een botenloods aan het Eemskanaal. Stromend water, elektriciteit en een fatsoenlijk pad naar het botenhuis kwamen pas veel later. Toch voelde het “Kommetje” al snel als thuis: rauw, rommelig, maar vol leven.
Ook op het water zocht Gyas haar eigen weg. Wedstrijdroeien en recreatief roeien bestonden naast elkaar, en in de jaren zeventig kwam daar het regioroeien bij: fanatiek, maar behapbaar. Die middenweg bleek cruciaal. Gyas groeide snel en werd sportief steeds serieuzer genomen. In de jaren zeventig en tachtig volgden nationale en internationale successen, met als hoogtepunt EK-goud in 1972 en een reeks topjaren waarin tientallen blikken per seizoen werden gehaald.
Tegelijk bleef het botenhuis aan het Eemskanaal een zorgenkind. Tijdelijke vergunningen, inbraken en achterstallig onderhoud maakten investeren lastig. Dat alles culmineerde in de oudejaarsnacht van 1984, toen brandstichting een groot deel van het botenhuis verwoestte. Wat een ramp leek, werd achteraf het keerpunt. De nieuwbouw aan het Hoornsediep, geopend in 1986, markeerde het einde van het pionierstijdperk. Gyas had eindelijk een stabiele thuisbasis. Het lustrumthema van 1989 vatte dat gevoel samen: Gyas Growing Big.
Vanaf dat moment veranderde de aard van de groei. Gyas hoefde zich niet langer te bewijzen door te overleven, maar door zichzelf telkens opnieuw te organiseren. Het moderne Gyas combineert verschillende vormen van roeien binnen één vereniging: wedstrijdroeien, clubroeien en het minder fanatieke competitieroeien bestaan naast elkaar en versterken elkaar. De vereniging groeide mee met veranderende studielast en studentenlevens, zonder haar kern te verliezen. Het botenhuis aan het Hoornsediep werd niet alleen een sportaccommodatie, maar het sociale hart van de vereniging. Gyas bleef daarmee trouw aan haar oorsprong: Een vereniging die gebouwd is door leden, gedragen wordt door inzet en waarin sport, traditie en gemeenschap onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.